Uzaklaştırma kararı olan eşinizin size mesaj göndermesi, kararın kapsamına göre tedbir ihlali oluşturabilir. Özellikle kararda iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme veya açıkça iletişim kurmama yükümlülüğü varsa mesajı mevcut kararla birlikte değerlendirmek gerekir. Ancak her mesaj, kendiliğinden hapis kararı verileceği anlamına gelmez. Mesajın içeriği, zamanı, kararın hangi yükümlülükleri içerdiği ve bildirim kayıtları önemlidir.
Mesajda yakın bir saldırı tehdidi varsa veya eşiniz bulunduğunuz yere geliyorsa önce güvenliğinizi sağlayın ve 112’den yardım isteyin. Karar örneğini bulmak ya da ekran görüntülerini tamamlamak için acil başvuruyu ertelemeyin. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının şiddet durumunda başvurulabilecek kurumlar rehberi, kolluk ve adli makamlarla birlikte destek kanallarını da gösterir. Acil tehlike bulunmasa bile devam eden istenmeyen mesajları bildirebilirsiniz; önce eşinizle konuşmanız veya onu yeniden uyarmanız şart değildir.
Elinizdeki karar mesajlaşma hakkında ne söylüyor?
Günlük dilde uzaklaştırma denilen karar, birden fazla tedbir içerebilir. Yalnız ortak evden uzaklaştırılma, size ve bulunduğunuz yerlere yaklaşmama, tehdit veya hakarette bulunmama ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme aynı yükümlülük değildir. 6284 sayılı Kanun’un 5. maddesi, bu tedbirleri ayrı ayrı düzenler. Mahkeme bunlardan birine, birkaçına veya uygun görülen benzer tedbirlere karar verebilir.
Bu nedenle kararın yalnız başlığına bakmayın. Sonuç bölümündeki yükümlülükleri okuyun; hangi kişinin korunduğunu, hangi davranışların yasaklandığını ve tedbirin süresini belirleyin. Mesajı aldığınız tarih de önemlidir. İlk karardan sonra süreyi veya kapsamı değiştiren başka bir karar bulunup bulunmadığını kontrol edin.
| Kararda yer alan yükümlülük | Mesaj bakımından bakılacak konu |
|---|---|
| Ortak konuttan uzaklaştırma veya belirli yerlere yaklaşmama | Fiziksel sınırlamayı düzenler; mesajlaşmaya ilişkin diğer hükümler ayrıca okunur. |
| Tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmede bulunmama | Mesajın söz konusu davranışları içerip içermediği değerlendirilir. |
| İletişim araçlarıyla rahatsız etmeme ya da açık iletişim kurmama | Mesajın kararın ifadesine, kapsamına ve varsa istisnalarına aykırı olup olmadığı incelenir. |
Kararda iletişimle ilgili hüküm görmemeniz, eşinizin size tehdit mesajı göndermekte serbest olduğu anlamına gelmez. Olay, başka bir tedbirin ihlali veya ayrıca suç oluşturabilecek bir davranış yönünden değerlendirilebilir. Yeni ya da daha kapsamlı koruma ihtiyacınızı da bildirebilirsiniz.
Kanundaki ilk tedbir kararı için öngörülen altı ay, her kararın otomatik olarak altı ay süreceğini göstermez. Sizin kararınızda daha kısa süre bulunabilir. Mesaj eski kararın süresi bittikten sonra gelmişse, varsa devam veya yeni tedbir kararı ayrıca araştırılır. Buna karşılık mesajın gönderildiği sırada yürürlükte olan bir tedbirin ihlal edildiği iddiasını, sırf bugün o sürenin dolmuş olmasıyla yok saymayın. Başvuruda hem karar hem olay tarihini belirtin; hukuki değerlendirmeyi bu zaman sırası üzerinden yaptırın.
Özür dilemesi veya çocuk hakkında yazması sonucu değiştirir mi?
Mesajın mutlaka hakaret ya da tehdit içermesi gerekmez. İstenmeyen, ısrarlı iletişim de rahatsız etmeme tedbirinin değerlendirilmesinde önem taşır. Öte yandan kanundaki “rahatsız etmeme” ifadesi ile bir kararda ayrıca yazılmış açık iletişim kurmama yükümlülüğünü aynı kapsamda varsaymayın. Kararın sözü ve olayın bütünü birlikte okunmalıdır.
Örneğin “Sadece özür dilemek istedim” açıklaması, art arda gönderilen ve görüşme baskısı kuran mesajları kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. “Çocuk hakkında yazdım” denilmesi de kararın yasaklarını otomatik olarak kaldırmaz. Çocukla ilgili mevcut kişisel ilişki kararı ve iletişimin nasıl yürütüleceğine ilişkin düzenlemeler ayrıca dikkate alınır. Çocuğun ihtiyaçlarının konuşulmasıyla bu gerekçeyle sizi yeniden görüşmeye zorlamak aynı durum değildir.
Şu iki temsili durum, neden yalnız son cümleye bakılmadığını gösterir:
- Çocuğun sağlık durumuna ilişkin belirli bir bilginin, kararın izin verdiği kanal ve sınırlar içinde iletilmesi.
- Aynı konu gerekçe gösterilerek farklı numaralardan tekrar tekrar yazılması, ardından barışma veya buluşma baskısı yapılması.
Bu örnekler için dosya görülmeden kesin ihlal sonucu verilemez. Başvurunuzda mesajın öncesini, devamını, sıklığını ve sizde oluşturduğu endişeyi açıklayın. WhatsApp, SMS, e-posta veya sosyal medya kullanılmış olması da tek başına belirleyici değildir; iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme tedbiri yalnız klasik telefon aramasına özgü değildir. Bilmediğiniz bir hesaptan gelen mesajı eşinizin gönderdiğini düşünüyorsanız, bu kanaatinizin nedenini belirtin; kimliği araştırılmamış hesabı kesin olarak ona aitmiş gibi sunmayın.
Mesaja cevap vermiş olmanız yüzünden korumanızın kendiliğinden sona erdiğini de düşünmeyin. Cevabınız ve konuşmanın bütünü değerlendirmede önem taşıyabilir; fakat bir yazışma, tedbiri değiştiren veya kaldıran mahkeme kararının yerine geçmez. “Sen de cevap verdin, artık şikâyet edemezsin” sözü, tek başına hukuki sonucu belirlemez.
Yeni kayıt oluşturmak veya karşı tarafın ne yapacağını görmek için konuşmayı sürdürmeniz gerekmez. Zorunlu bir çocuk meselesi nedeniyle düzenli haberleşme ihtiyacı varsa, mevcut kararlara uygun güvenli yöntemin açıklığa kavuşturulmasını isteyin. Sırf bu ihtiyacı çözmek için baskı altında yüz yüze görüşmeyi kabul etmek zorunda değilsiniz.
Gelen mesajı nasıl belgeleyip ihlali bildirebilirsiniz?
Güvenli biçimde yapabiliyorsanız mesajı silmeden saklayın. Ekran görüntüsünde yalnız tehdit veya baskı içeren cümle değil, gönderen numarası ya da hesap bilgisi ile tarih ve saat de görülsün. Konuşmanın devamını olayın anlamını değiştirecek şekilde kesmeyin; farklı günlerdeki mesajları tek konuşmaymış gibi birleştirmeyin. Asıl mesajın bulunduğu cihaz ve uygulamadaki kayıt korunabiliyorsa bunları da muhafaza edin.
Ekran görüntüsü yararlı olabilir, ancak tek başına her tartışmayı çözen kesin bir ispat değildir. Gönderenin kimliği, hesabın kimin tarafından kullanıldığı veya içeriğin bütünlüğü tartışılabilir. Başvuruda mevcut kaydı gösterip gerektiğinde ilgili incelemenin yapılmasını isteyebilirsiniz. Kaybolan veya sonradan silinen bir mesaj varsa hatırladığınız kısmı, hatırlama sınırınızla birlikte anlatın; görmediğiniz ya da saklayamadığınız içeriği belge varmış gibi sunmayın.
Birden fazla olayda kısa bir tarih sırası hazırlamak da yardımcı olur: Hangi gün, hangi numaradan, hangi yolla ulaşıldı? Eşiniz aynı gün bulunduğunuz yere de geldi mi? Doğrudan gördüğünüz davranışla başkasından duyduğunuz bilgiyi ayırın. Kanıt elde etmek için eşinizin hesabına izinsiz girmeyin veya görüşme ayarlamayın. Kendi güvenliğinizi tehlikeye atarak yeni mesaj göndermesini sağlamaya çalışmayın.
İhlal iddianızı polis veya jandarmaya bildirirken mevcut tedbir kararını ve mümkünse dosya numarasını belirtin. Elinizdeki mesajları, olay tarihlerini ve devam eden riski anlatın. Kararın bir örneği varsa sunmanız işlemin hangi dosyayla ilgili olduğunu açıklamayı kolaylaştırır; örneği o anda bulamamanız nedeniyle yardım istemeyi ertelemeyin. Cumhuriyet savcılığına veya tedbir dosyasının bulunduğu aile mahkemesine başvuruda da aynı olaylar açıkça gösterilebilir.
6284 Uygulama Yönetmeliği’nin 38. maddesine göre kolluk tarafından ihlal tespit edildiğinde tutanak Cumhuriyet başsavcılığına iletilir; başsavcılık da bunu ivedilikle aile mahkemesine gönderir. Aile mahkemesi ihlali kendisi tespit ederse resen zorlama hapsi kararı verebilir. Dolayısıyla kolluğa yapılan bildirim, tek başına nihai hapis kararı değildir.
Olayı kısa ve anlaşılır biçimde aktarmak için şu temsili anlatımdan yararlanılabilir:
“… Aile Mahkemesinin … numaralı dosyasında benim lehime verilen tedbir kararı bulunmaktadır. Eşim, … tarihinde … numarası/hesabı üzerinden bana ekte gösterdiğim mesajları gönderdi. Mesajların mevcut tedbir bakımından incelenmesini, olayın kayda alınmasını ve devam eden güvenlik riskimin değerlendirilmesini istiyorum.”
Bu, her olayda yeterli olacak hazır bir dilekçe değildir. Bildiriminizde tehdit veya başka bir suç oluşturabileceğini düşündüğünüz sözleri de olduğu gibi aktarın. Mevcut tedbirin ihlalinin incelenmesiyle ayrıca bir suç iddiasının araştırılması farklı süreçlerdir. Başvurunuzun örneğini ve varsa kayıt numarasını saklayın; sonradan gelecek mesajları da ilgili başvuruyla bağlantı kurarak bildirin.
Eşim mesaj attığı için hemen hapse girer mi?
Mesajı bildirmenizle eşiniz hakkında aynı anda ve otomatik olarak hapis kararı verilmez. Mevcut tedbirin gereklerine aykırılık ve uygulanacak yaptırım hâkim tarafından değerlendirilir. Zorlama hapsi, tedbir kararına uyulmasını sağlamaya yönelik özel bir yaptırımdır; mesajın ayrıca bir suç oluşturup oluşturmadığına ilişkin ceza soruşturmasıyla aynı işlem değildir.
6284 sayılı Kanun’un 13. maddesinde ilk aykırılık için üç günden on güne kadar zorlama hapsi düzenlenir. Kararın gereklerine aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır. Zorlama hapsinin toplamı altı ayı geçemez. İhlal edilen tedbirin niteliği ve aykırılığın ağırlığı dikkate alınır. Bu rakamlar, gelen her SMS için ayrı ayrı gün ekleyerek yapabileceğiniz otomatik bir hesap değildir. Aynı yazışma içindeki mesajların ve farklı olayların nasıl değerlendirileceği dosyadaki incelemeye bağlıdır.
Burada kararın karşı tarafa bildirilmesi de önemlidir. Kararın ilgili kişinin yüzüne karşı açıklanmasına tefhim, usulüne uygun biçimde bildirilmesine tebliğ denir. Kanun’un 8. maddesi, kararın tefhim veya tebliğini ve aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtarını düzenler. Uygulama Yönetmeliği’nin 38/3. maddesi de zorlama hapsi kararı için bu ihtarı içeren kararın şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilmiş olmasını arar. Başvuruda mesaj tarihinin yanında kararın bildirim kayıtlarının da incelenmesi bu nedenle önem taşır.
Fakat bunu “Henüz tebligat yapılmadıysa hiçbir koruma uygulanamaz” şeklinde anlamayın. Kanun’un 10/5. maddesi, tefhim veya tebliğ yapılmamasının kararın uygulanmasına engel olmadığını açıkça belirtir. Korumanın uygulanması ile ihlal nedeniyle zorlama hapsinin koşulları farklıdır. Kararın karşı tarafa ulaşıp ulaşmadığını bilmiyorsanız bunu da görevliye bildirin; tebliği tamamlatmak için eşinizle kendiniz görüşmeyin.
Mesaj tehdit, hakaret veya başka bir suç iddiasına da konu olabilir. Kanun, fiil ayrıca suç oluştursa bile tedbir ihlalinin değerlendirilmesini öngörür. Bunun tersine, ayrı bir suçun koşullarının tartışılması, mevcut kararın ihlal edilip edilmediği sorusuyla tamamen aynı değildir. Bildirimde olayı ve talebinizi açıkça anlatın; hangi hukuki süreçlerin yürütüleceği yetkili makamlarca belirlenir. Sonucu yalnız mesajın tek bir cümlesine veya karşı tarafın “Bundan bir şey çıkmaz” açıklamasına göre değerlendirmeyin.
Mesajlar sürüyorsa mevcut korumayı nasıl takip etmelisiniz?
İhlali bildirdikten sonra yeni mesajlar geliyorsa bunların önceki başvuruda zaten görüldüğünü varsaymayın. Yeni olayın tarihini, kaydını ve varsa değişen tehlikeyi ilgili birime iletin. Önceki başvurunun numarasını belirtmeniz bağlantının kurulmasını kolaylaştırır. Yalnız “Yine yazdı” demek yerine hangi yolla ulaştığını ve ne olduğunu açıklayın; varsa cevabınız veya başka bir gelişme de olayın bütünlüğü içinde yer alsın.
Bir yandan da koruma kararının süresini takip edin. İhlalin incelenmesi talebiyle tedbirin devamını veya kapsamının değiştirilmesini istemek aynı şey değildir. 6284 sayılı Kanun’un 8/2. maddesi, şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması hâlinde tedbirlerin süre veya şeklinin değiştirilmesine ya da aynen devamına karar verilebilmesini düzenler. Başvuru yapmanız, sürenin kendiliğinden uzadığı anlamına gelmez; verilen karar ve ilgili birimlere bildirimi ayrıca kontrol edilmelidir.
Örneğin elinizdeki karar yalnız konuttan uzaklaştırmayı içeriyor, fakat sorun farklı numaralardan gelen rahatsız edici mesajlara dönüşüyorsa bunu açıklayın. Hangi ek korumanın gerekli olduğunu mevcut olaylar üzerinden değerlendirtin. Süre bitmiş olsa bile devam eden şiddet veya tehlike nedeniyle yeniden tedbir istemek mümkündür. Tehlike sürerken yalnız eski kararın süresi dolduğu için yardım almaktan vazgeçmeyin.
Numarayı engellemek veya uygulamadaki gizlilik ayarlarını değiştirmek, hukuki korumanın yerini tutmaz; ancak mesajları görmek istemediğiniz için kendinizi iletişim kanalını açık bırakmak zorunda da hissetmeyin. Güvenle saklayabildiğiniz kayıtları koruyun. Yeni mesaj toplayabilmek uğruna temasın sürmesini beklemeyin. Çocukla ilgili zorunlu haberleşme veya başka bir ihtiyaç varsa, kararın sınırlarına uygun yöntemi ilgili makamlarla açıklığa kavuşturun.
ŞÖNİM ve Alo 183 üzerinden destek ve yönlendirme isteyebilirsiniz. Bu destek, mahkemenin ihlal veya tedbir hakkında vereceği karardan farklıdır; acil tehlikede 112’ye başvurmanın yerine geçmez. Kararınızın kapsamını, mesajları ve yaptığınız bildirimleri birlikte değerlendirmek için Avukat Tolga Çayırcı ile iletişime geçebilirsiniz. Açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; somut olayda güvenlik ihtiyacı, geçerli kararlar ve başvuru yolu ayrıca incelenmelidir.
