Trafik kazasında size bildirilen kusur oranına itiraz edebilirsiniz; ancak başvurunun yeri ve süresi, oranın nasıl belirlendiğine bağlıdır. Tarafların anlaşarak düzenlediği maddi hasarlı kaza tutanağında, sigorta şirketlerinin mutabakatıyla sonuçlanan değerlendirme için bildirimden itibaren bir defaya mahsus beş iş günü içinde, sonuca etki edebilecek ek bilgi ve belgelerle yeniden inceleme istenebilir.
Bu süreyi, bütün trafik kazalarında her rapora karşı geçerli tek itiraz süresi olarak düşünmeyin. İki aracın aynı sigorta şirketinde olması, dosyanın kusur değerlendirme komisyonunca sonuçlandırılması veya kazada yaralanma bulunması izlenecek yolu değiştirir. Önce elinizdeki tutanağı, kusur sonucunu ve bildirim tarihini birlikte incelemek gerekir.
Önce tutanağı ve kusur kararını ayırın
Kaza tespit tutanağı, olayın nasıl yaşandığına ilişkin kayıt ile sürücülerin açıklamalarını içerir. Sigorta sisteminde bu bilgiler üzerinden yapılan kusur değerlendirmesi ise ayrı bir aşamadır. Tutanağın fotoğrafını elinizde bulundurmanız, kusur sonucunun kim tarafından verildiğini ve ne zaman bildirildiğini tek başına göstermez.
SBM’nin KTT işleyiş açıklamasına göre sigorta şirketleri tutanağı ve varsa fotoğrafları sisteme iletir, ardından kendi kusur değerlendirmelerini yapar. Şirketler aynı oranlarda anlaşırsa dosya mutabakatla sonuçlanır. Anlaşamazlarsa Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu devreye girer. İtiraz yolunu seçerken bu ayrım önemlidir; ekranda bir yüzde görmek, dosyanın mutlaka şirketler arası anlaşmayla kapandığı anlamına gelmez.
Bu işleyişin merkezinde, sürücülerin anlaşarak düzenlediği yalnız maddi hasarlı kaza tutanağı bulunur. Yaralanma veya ölüm, geçerli zorunlu trafik sigortasının bulunmaması ya da alkol şüphesi gibi durumlar aynı çerçevede değerlendirilmez. Kolluk tarafından tutulan belgeyi, sürücülerin kendi aralarında doldurduğu tutanakla karıştırmayın. Böyle bir dosyada beş iş günlük çevrim içi KTT yolunun doğrudan uygulanacağını varsaymak doğru değildir.
Önünüzde bir mahkeme veya tahkim dosyasında alınmış bilirkişi raporu varsa, o dosyanın usulü ve rapora ilişkin süreleri ayrıca incelenmelidir. Sigortacıya sunacağınız KTT itirazı, yargılamadaki rapora yapılacak itirazın yerine geçmez. İlk kontrolünüz şu olsun: Belgenin adı ne, değerlendirmeyi kim yapmış, hangi dosyaya ait ve size hangi tarihte bildirilmiş? Bu dört bilgiyi belirlemek, yanlış birime başvurma riskini azaltır.
Kusur oranına itiraz nereye ve kaç gün içinde yapılır?
SBM’nin resmi açıklaması, şirketler arası mutabakatla sonuçlanan kusur oranları için bildirimden itibaren beş iş günü içinde yeniden değerlendirme isteme imkânını belirtir. Bu başvuru bir defaya mahsustur ve değerlendirmeye etki edebilecek ek bilgi veya belge sunulması gerekir. Yalnızca “kusuru kabul etmiyorum” yazmakla, olayın farklı değerlendirilmesini gerektiren bir kayıt sunmak aynı şey değildir.
| Dosyanızdaki durum | Başvuru yolu | Dikkat edilecek sınır |
|---|---|---|
| Sigorta şirketleri kusur oranında mutabık kalmış | Ek belgelerle sigorta şirketinden yeniden değerlendirme istenir | Bildirimden itibaren bir defalık beş iş günlük yol |
| Kazaya karışan iki aracın sigortacısı aynı şirket | SBM’nin KTT Sorgulama ve İtiraz hizmetindeki uygun ekran kullanılır | Beş iş günü; ek bilgi ve belgeler, komisyon değerlendirmesi |
| Dosyayı Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu sonuçlandırmış | SBM açıklaması mahkeme yolunu gösterir; uygun talep ve usul dosyaya göre incelenir | Şirketler mutabakatına ilişkin yeniden inceleme yoluyla aynı değildir |
Beş iş gününü kaza tarihinden başlatıp hesaplamak yerine, kusur sonucunun bildirim kaydını kontrol edin. SMS, e-posta ve dosya durumunu gösteren kayıtları saklayın. Bildirimin tarihi belirsizse bunu hemen sigorta şirketine sorun; belirsizliği beklemek için gerekçe saymayın. Kendi son gününüzü, hafta sonu ve tatilleri de dikkate alarak dosyanızın kayıtları üzerinden netleştirin.
İki aracın da aynı sigorta şirketinde olması özellikle gözden kaçabilir. SBM’de sonuç sorgulayabilmek ile her dosyada o ekrandan itiraz edebilmek aynı değildir. Poliçeleri ve kararın niteliğini kontrol ederek ilgili kanalı seçin. Başvurunun doğru dosyaya ulaştığını gösteren kayıt, dilekçeyi hazırlamak kadar önemlidir; yanlış kanala gönderilen mesajın süreyi mutlaka koruyacağını varsaymayın.
İtirazı hangi belge ve gerekçelerle hazırlamalısınız?
Kusur oranına itirazın anlaşılabilmesi için üç noktayı birbirine bağlayın: Hangi tespitin hatalı olduğunu düşünüyorsunuz, bunu hangi kayıt gösteriyor ve bu kayıt kazanın oluşuna ilişkin değerlendirmeyi neden etkiliyor? Genel bir haksızlık anlatımı yerine, tutanakla delil arasındaki somut farkı açıklamak daha yararlıdır.
Hazırlık için tutanağın tamamını, kusur sonucunu, bildirim kaydını ve sigorta yazışmalarını bir araya getirin. Olay yeri fotoğrafları, araçların hasar noktaları, yol çizgileri, trafik işaretleri ve varsa görüntüler iddianıza göre önem taşıyabilir. Bu, her başvuruda aynı belgelerin zorunlu olduğu kapalı bir liste değildir. Eklediğiniz belgenin hangi açıklamanızı desteklediği anlaşılmalıdır.
Örneğin tutanak krokisinde aracınızın farklı bir şeritte gösterildiğini, olay anına ait görüntünün ise başka bir konumu ortaya koyduğunu düşünün. Bu temsili örnekte yalnızca videoyu eklemek yerine, krokinin hangi kısmına itiraz ettiğinizi, görüntünün ilgili zamanını ve görünen konum farkını anlatabilirsiniz. Bu farkın kazanın değerlendirilmesinde incelenmesini istersiniz. Görüntü bulunması tek başına belirli bir kusur yüzdesinin verileceğini garanti etmez; kaydın tamamı ve diğer deliller de önemlidir.
Başvurunuzu hazırlarken şu düzen işinizi kolaylaştırabilir:
- Kaza tarihi, araç plakası ve dosya bilgilerini belirtin; belgenin doğru olayla eşleşmesini sağlayın.
- İtiraz ettiğiniz tespiti kısa ve açık yazın. Plaka gibi kayıt hatasıyla, kazanın oluşuna ilişkin uyuşmazlığı ayırın.
- Ekleri numaralandırıp her birinin neyi gösterdiğini açıklayın. Fotoğrafın yeri ve görüntünün zamanı anlaşılır olsun.
- Ek bilgi ve belgeler ışığında kusur değerlendirmesinin yeniden incelenmesini istediğinizi belirtin.
Elinizdeki özgün tutanağı tek taraflı değiştirmeyin; itirazınızı ayrı açıklama ve eklerle sunun. Görüntü üzerinde yanıltıcı kesme veya değişiklik yapmayın, asıl kaydı koruyun. Kamera kaydına ulaşmak için yetkiniz olmayan hesaba veya sisteme girmeyin. Kayıt sizde değilse bulunduğunu düşündüğünüz yer ve zaman aralığını belirtip hukuka uygun şekilde korunması ve temini için gecikmeden değerlendirme alın. Kayıtların sonradan bulunacağını varsayarak başvuru hazırlığını ertelemeyin.
İtiraz reddedilirse veya beş iş günü geçerse ne olur?
KTT değerlendirmesi için öngörülen kısa başvuru yolunu kullanmamış olmanız veya itirazınızın sonucu değiştirmemesi, bütün özel hukuk yollarının kendiliğinden kapandığı anlamına gelmez. SBM açıklaması, uyuşmazlık devam ediyorsa tahkim ve özel hukuk yollarının değerlendirilmesini belirtir. Ancak bunun anlamı, süresiz biçimde bekleyebileceğiniz veya yeni başvurunun mutlaka kabul edileceği değildir. Talebin niteliği, doğru muhatap ve diğer başvuru ya da dava süreleri ayrı incelenir.
Sigorta Tahkim Komisyonu ile SBM bünyesindeki Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu farklı yapılardır. Birincisi sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümünde görev alır; ikincisi KTT sistemindeki kusur değerlendirmesiyle ilgilidir. Kusur oranına katılmamak, her dosyada doğrudan sigorta tahkimine gidilmesi için yeterli değildir. Sigorta şirketine yönelttiğiniz talep ve uyuşmazlığın kapsamı belirlenmelidir.
Sigorta Tahkim Komisyonunun resmi başvuru açıklamasına göre önce ilgili sigorta kuruluşuna talebiniz hakkında yazılı başvuru gerekir. Trafik sigortasında talebin karşılanmadığı olumsuz cevap veya on beş gün içinde cevap verilmemesi hâlinde tahkim başvurusu değerlendirilebilir. Buradaki on beş gün, KTT için anlatılan beş iş günlük yeniden değerlendirme süresiyle aynı değildir. Aynı uyuşmazlığın mahkemeye, tüketici hakem heyetine veya Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamındaki tahkime taşınmış olması da Komisyona başvuru bakımından engeldir.
Mahkeme yolu düşünülüyorsa, yalnızca “oranı değiştirin” talebinin her durumda bağımsız bir dava olarak uygun olacağını varsaymayın. Talep edilen hakkın, hukuki yararın, tarafların ve gerekli ön aşamaların değerlendirilmesi gerekir. Mahkeme ya da tahkim dosyasında kusurla ilgili rapor düzenlenmişse, o rapora ilişkin itiraz ayrıca ele alınmalıdır.
Kusur değerlendirmesiyle zarar hesabı da farklı konulardır. Oran üzerindeki uyuşmazlıktan ayrı olarak zarar kalemlerini anlamak istiyorsanız trafik kazasında maddi ve manevi tazminat hesabını inceleyebilirsiniz. Kusur itirazının sürmesi, diğer taleplerin sürelerini mutlaka durdurmaz; sonraki adımı gecikmeden netleştirmek önemlidir.
Başvurudan sonra sonucu ve kayıtları kontrol edin
Başvuru metnini gönderdikten sonra işlemin tamamlandığını varsaymayın. Hangi kanala, hangi tarihte ve hangi dosya numarasıyla başvurduğunuzu gösteren kaydı saklayın. Eklerin gerçekten iletildiğini, doğru plakaya ve kazaya bağlandığını kontrol edin. Fiziki başvuruda teslim kaydı, elektronik başvuruda gönderim ve alındı bilgileri sonraki değerlendirmede yararlı olabilir.
Sigorta şirketi ek belge istediğinde hangi belgenin talep edildiğini ve ne zaman cevap verdiğinizi de kaydedin. Gelen sonuç yalnızca eski yüzdeleri tekrar ediyorsa, itirazda sunduğunuz yeni bilginin değerlendirilip değerlendirilmediğini anlamaya çalışın. Sonuç değişmişse hangi aracın oranının ve hangi kaydın güncellendiğini inceleyin. Yeni bir kusur sonucu, bütün zarar taleplerinin aynı anda çözüldüğü anlamına gelmez.
Dosyanızı tek bir tarih sırasına koymanız, sonraki adım için somut bir başlangıç sağlar: kaza, ilk tutanak, kusur bildirimi, itiraz ve cevap. Sözlü görüşmelerle yetinmek yerine size iletilen yazıları koruyun. Tekrarlanan başvuruların süreleri yeniden başlattığını veya her gönderimin yeni bir itiraz hakkı oluşturduğunu düşünmeyin.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; uygun yol ve süreler somut dosyada belirlenmelidir. Kusur oranına itirazınızın hangi kanaldan yapılacağını, delillerinizi ve devam eden sigorta hukuku uyuşmazlığını değerlendirmek için tutanak, bildirim ve yazışmalarınızla birlikte Av. Tolga Çayırcı ile iletişime geçebilirsiniz.
