sahte indirim, bir ürünün fiyatını kampanya öncesi şişirip ardından indirimli etiketiyle normal seviyesine çekerek tüketiciyi yanıltma yöntemidir. Kilit kontrol, indirimden önceki fiyatın kampanya başlangıcından önceki son 10 gün içindeki en düşük satış fiyatından yüksek gösterilip gösterilmediğidir; bunun için fiyat geçmişini kontrol edip ürün sayfası, sepet ekranı ve kampanya koşullarının ekran görüntülerini tarih bilgisiyle saklayın. Yanıltıcı fiyat indirimi iddiası için e-Devlet üzerinden Reklam Kurulu’na başvuru yapılabilir; satın alma sonrası maddi mağduriyet varsa fatura ve yazışmalarla Tüketici Hakem Heyeti seçeneği de gündeme gelir. En sık atlanan ayrıntı, aynı ürünün farklı renk veya beden sayfalarında farklı eski fiyat kullanılmasıdır.
Sahte indirim (gölge fiyat) ne demek, hangi haller yanıltıcı sayılır?
En sık görülen senaryolar: önce zam, sonra indirim
Sahte indirim, tüketicide “büyük fırsat” algısı yaratmak için referans (indirimsiz) fiyatın gerçeğe aykırı biçimde şişirilmesiyle ortaya çıkar. Pratikte bunun en bilinen hali “önce zam, sonra indirim”dir. Ürün 999 TL’den satılırken kampanyadan hemen önce 1.499 TL’ye çıkarılır, ertesi gün “%33 indirim” diye tekrar 999 TL’ye indirilir. Kağıt üstünde indirim vardır, ama tüketicinin cebinde bir avantaj oluşmaz.
2026 itibarıyla indirimli satış reklamlarında “indirimin öncesi fiyat” gösterilecekse, genel kural şu: indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat baz alınır. Bu yaklaşım hem çevrim içi satışlarda hem de fiziki mağaza etiketlerinde “üstü çizili fiyat” mantığını belirler. Kampanya “2 al 1 öde”, “sepette %20” gibi farklı formatlarda kurgulansa bile, tüketicinin algısını yöneten temel unsur yine doğru referans fiyattır.
Yanıltıcı sayılabilecek diğer tipik durumlar: indirim sadece çok sınırlı stokta geçerliyken bunun açıkça belirtilmemesi, “üyelere özel” fiyatın genel indirim gibi sunulması, ya da indirim kapsamındaki ürünlerin net biçimde gösterilmemesidir.
Üstü çizili eski fiyat ve indirim oranı tuzakları
Gölge fiyatın en görünür hali, ürün sayfasında yer alan üstü çizili eski fiyat ve yanına eklenen yüksek indirim oranıdır. Buradaki risk, eski fiyatın gerçekte uygulanmamış olması veya son 10 gün içinde daha düşük bir fiyat varken bunun görmezden gelinmesidir. “Liste fiyatı”, “tavsiye edilen satış fiyatı” gibi ibareler de bazen aynı etkiyi yaratacak şekilde kullanılır. Tüketici, sanki satıcı uzun süredir o fiyattan satıyormuş gibi yönlendirilir.
İndirim oranı da kolay manipüle edilir. Oran, doğru referans fiyat üzerinden hesaplanmadığında gerçekte olmayan bir avantaj varmış gibi görünür. Ayrıca:
- İndirim sadece belirli beden, renk veya paket için geçerliyken tüm ürün indirimde gibi gösterilebilir.
- Ürün sayfasında indirimli görünen fiyat, sepete veya ödeme adımına gelince değişebilir.
- Kupon ve “sepette indirim” mekanikleri, indirim oranını olduğundan yüksek göstermeye yarayabilir.
Bu yüzden “üstü çizili fiyat”ın nereden geldiğini ve indirim oranının hangi fiyat üzerinden hesaplandığını sorgulamak, sahte indirim şüphesinde ilk adımdır.
İndirimden önceki fiyat kuralı: 10 gün en düşük fiyat ne anlama gelir?
Referans fiyat nasıl belirlenir, indirim oranı nasıl hesaplanır?
“10 gün en düşük fiyat” kuralı, indirimli satış duyurusu yapılırken tüketiciye gösterilen indirimden önceki fiyatın, indirimin başladığı tarihten geriye doğru son 10 gün içinde uygulanmış en düşük satış fiyatından yüksek olamayacağı anlamına gelir. Yani satıcı “eski fiyat”ı keyfi seçemez. Son 10 günde 900 TL’ye de satıldıysa, “1.200 TL’den %25 indirim” gibi bir anlatım sorunlu hale gelebilir.
İndirim oranı hesabı da bu referans fiyat üzerinden yapılır. Basit formül şudur:
İndirim oranı = (Referans fiyat − İndirimli fiyat) / Referans fiyat.
Örnek: Son 10 günün en düşük fiyatı 1.000 TL, kampanya fiyatı 800 TL ise indirim oranı %20’dir. Referans fiyatı 1.400 TL gösterip “%43 indirim” demek, tüketiciyi daha büyük avantaj varmış gibi yönlendirebilir.
Not: Meyve-sebze gibi çabuk bozulabilen mallarda ve hizmetlerde uygulama farklı olabilir. Bu alanlarda indirim miktarı veya oranı hesaplanırken çoğu durumda “indirimli fiyattan bir önceki fiyat” yaklaşımı öne çıkar.
30 gün anlatımlarına kısa not: eski içerikler neden farklı?
İnternette “30 günün en düşük fiyatı” anlatımı görmeniz normal. Çünkü Türkiye’de indirimli satışlara ilişkin düzenlemeler, 2022 döneminde 30 gün referansını esas alan metin ve kılavuzlarla uzun süre uygulandı.
Daha güncel çerçevede ise “son 10 günün en düşük fiyatı” yaklaşımı öne çıktı. Özellikle indirimli satış reklamlarında şeffaflığı artıran değişiklikler 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu nedenle 2022-2026 arası yazılmış içerikler güncelleme görmediyse “30 gün” ifadesiyle kalmış olabilir. Güncel özet için Ticaret Bakanlığı duyurusu iyi bir başlangıçtır.
Satış kanalı bazında fiyat geçmişi (mağaza, site, pazar yeri)
Fiyat geçmişini değerlendirirken “aynı ürün” kadar “aynı satış kanalı” da önemlidir. Aynı marka ve aynı model, fiziki mağazada bir fiyatla, markanın kendi sitesinde başka bir fiyatla, pazar yerinde ise satıcıya göre bambaşka fiyatlarla sunulabilir.
Şikâyet veya itiraz hazırlarken şu soruyu netleştirin: İndirim nerede duyuruldu ve tüketici hangi kanalda satın almaya yönlendirildi? Çünkü sepet ekranı, ödeme adımı ve kampanya afişi çoğu zaman kanalın kendi fiyat akışına bağlıdır. Pazar yerlerinde ayrıca her satıcının kendi fiyat geçmişi bulunur. Bu yüzden ekran görüntülerinde satıcı adı, ürün varyantı ve tarih-saat bilgisinin görünmesi, “10 gün en düşük fiyat” kıyasını somutlaştırır.
Sahte indirim şüphesi nasıl anlaşılır: fiyat geçmişi ve sepet kontrolü
Ürün sayfası, sepette fiyat ve ödeme adımı tutarlılığı
Sahte indirim şüphesinde ilk kontrol, fiyatın adım adım değişip değişmediğidir. Ürün sayfasında görünen “indirimli fiyat”, sepete ekleyince veya ödeme adımına gelince farklılaşıyorsa burada bir tutarsızlık vardır. Bu tutarsızlık bazen teknik hatadan kaynaklanır, bazen de tüketicinin karar anını etkilemek için kullanılır.
Şu üç ekranı aynı gün, mümkünse art arda kaydedin: ürün sayfası, sepet sayfası, ödeme adımı. Her ekran görüntüsünde ürün adı, satıcı bilgisi ve mümkünse tarih-saat görünür olsun. “Üstü çizili eski fiyat” sepette yok oluyorsa, indirim oranı ödeme adımında düşüyorsa veya fiyat artıyorsa, bu durum yanıltıcı indirim iddiasını güçlendirir.
Kupon, sepette indirim ve kargo dahil gerçek toplam
İndirim kampanyaları çoğu zaman kupon ve “sepette indirim” ile birlikte kurgulanır. Burada önemli olan, tüketicinin gerçekte ödeyeceği toplam tutardır. Sahte indirim şüphesi için kontrol listesi basittir:
- Kupon uygulanmadan önceki sepet toplamı ve kupon sonrası toplam aynı mı?
- “Sepette %X indirim” ifadesi gerçekten tüm sepete mi uygulanıyor, yoksa seçili ürünlerde mi geçerli?
- Kargo ücreti, hizmet bedeli veya teslimat ücreti son adımda ekleniyor mu?
- Ücretsiz kargo eşiği, indirimden sonra mı önce mi hesaplanıyor?
Bazı kampanyalarda indirim gösterilir, fakat kargo veya ek bedellerle avantaj geri alınır. Bu yüzden “ürün fiyatı” kadar “kargo dahil nihai toplam” da kayda girmelidir.
Varyant fiyatları (beden, renk, paket) üzerinden yanıltma
Varyant oyunları sahte indirimin en sık saklandığı alandır. Aynı ürünün farklı beden, renk veya paket seçeneğinde fiyat değişebilir. Ancak kampanya görseli tüm varyantlar için geçerliymiş gibi sunuluyorsa yanıltıcı olabilir.
Kontrol ederken özellikle şunlara bakın: Seçtiğiniz beden veya renk değişince üstü çizili eski fiyat da değişiyor mu? İndirim oranı bazı varyantlarda yüksek, bazılarında düşük mü? “Başlayan fiyat” ifadesiyle reklam yapılıp, stokta kalan varyantların çoğu daha pahalı mı?
Şüphe varsa, satın aldığınız varyantın seçili olduğu ekranı da mutlaka saklayın. Bu ayrıntı, şikâyette “yanlış ürün” itirazını baştan kapatır.
Şikâyet için hangi kanıtlar gerekir, ekran görüntüsü nasıl alınır?
Satıcıda ispat yükü var mı, tüketici neyi saklamalı?
İndirimli satış reklamlarında “indirimin gerçek olduğu” ve “indirimden önceki fiyatın doğru seçildiği” gibi iddiaların ispatı kural olarak reklam verene aittir. Yine de pratikte şikâyetin hızlı ilerlemesi için tüketicinin, reklamı ve fiyat akışını gösteren temel delilleri saklaması çok önemlidir. Çünkü Reklam Kurulu incelemesinde “hangi ürün, hangi sayfa, hangi tarihte, hangi fiyat” soruları net yanıt ister.
Saklanması faydalı olanlar basit: ürünün kendisi, kampanyanın vaadi, fiyatın nerede değiştiği ve nihai ödenecek tutar. Mümkünse ekran görüntülerini aynı gün içinde peş peşe alın. Görüntülerde adres çubuğu (URL) ve satıcı adı görünsün. Tam sayfa ekran görüntüsü veya “sayfayı PDF kaydet” seçeneği de işe yarar. Sepet ve ödeme adımında fiyat değişiyorsa kısa ekran kaydı almak çoğu zaman tek kare görüntüden daha açıklayıcı olur.
Kanıt paketi şablonu: link, tarih-saat, kampanya görseli, sepet, sipariş
Aşağıdaki sırayla tek bir klasörde toplamak çoğu dosya karmaşasını önler:
- Ürün linki (URL) ve ürün adı, marka-model, SKU/ürün kodu (varsa)
- Tarih-saat görünür ekran (telefon saat çubuğu veya bilgisayar tarih-saat)
- Kampanya görseli (banner, pop-up, bildirim, e-posta, SMS)
- Ürün sayfası: üstü çizili fiyat, indirimli fiyat, indirim oranı, başlangıç-bitiş tarihleri, stok ibaresi
- Varyant seçimi: seçili beden-renk-paket ekranı
- Sepet ekranı: ara toplam, indirim satırı, kupon/sadakat indirimi
- Ödeme adımı: kargo, hizmet bedeli, toplam tutar
- Satın alma yapıldıysa: sipariş özeti, fatura/e-arşiv, sipariş numarası, satıcıyla yazışmalar
Bu çerçeve, “fiyat bilgisi içeren reklamlar” ve indirimli satış kurallarıyla uyumlu bir dosya düzeni sağlar.
Sık yapılan hatalar: eksik bilgi, yanlış ürün, yanlış tarih
En yaygın hata, yalnızca ürün sayfasının tek ekran görüntüsünü saklayıp sepet ve ödeme adımını unutmaktır. İkinci hata, benzer ürünle karıştırmaktır. Renk veya beden değişince ürün kodu da değişebiliyor. Üçüncü hata, kampanya günü yerine farklı bir tarihte alınmış görüntülerle şikâyet yapılmasıdır. Bu yüzden link, tarih-saat ve seçili varyant aynı dosyada birlikte durmalı.
Reklam Kurulu şikâyeti nasıl yapılır, başvuru sonrası süreç nasıl işler?
e-Devlet üzerinden başvuru adımları ve ekler
Reklam Kurulu’na başvuru en pratik şekilde e-Devlet üzerinden yapılır. Bunun için Reklam ve Haksız Ticari Uygulama Şikayeti hizmetine girip kimlik doğrulaması yapmanız gerekir.
Başvuru formunda kritik nokta, “genel şikâyet” yerine somutlaştırmadır. Şunları net yazın: şikâyet edilen reklamın yayımlandığı mecra (site, uygulama, pazar yeri, sosyal medya, mağaza etiketi gibi), reklamın görüldüğü tarih aralığı, ürünün tam adı ve mümkünse ürün kodu, görünen eski fiyat ve indirimli fiyat, sepet ve ödeme adımında değişen tutarlar, kampanya koşulları.
Eksik kimlik ve adres bilgisiyle yapılan başvuruların değerlendirmeye alınmaması sık görülür. Gerçek kişilerde ad-soyad, T.C. kimlik numarası ve adres; tüzel kişilerde unvan ve adres bilgisi temel kabul edilir.
Ekler kısmına mümkün olduğunca “tek dosyada çok şey” yerine anlaşılır dosyalar yükleyin: kampanya görseli, ürün sayfası, sepet ve ödeme ekranı görüntüleri, varsa sipariş özeti ve fatura.
Başvuruyu takip etme, ek belge talepleri, karar süreci
Başvuru gönderildikten sonra sistem genelde bir başvuru kaydı oluşturur. Süreci, e-Devlet içindeki başvuru ekranlarından ve gerektiğinde Reklam Kurulu’nun yönlendirdiği kanallardan takip edebilirsiniz. Başvuruda eksik bilgi veya belirsizlik varsa ek belge talebi gelebilir. Bu aşamada istenen belgeyi aynı ürün ve aynı tarih bağlamında tamamlamak önemlidir.
İnceleme sonunda Kurul, başvuruyu mevzuata uygun bulmayabilir veya reklamın/uygulamanın durdurulması, düzeltilmesi gibi tedbirlere karar verebilir. Başvuru şartları ve genel çerçeve için Reklam Kurulu’na nasıl başvurulur? sayfasındaki temel kriterler yol göstericidir.
Para iadesi istiyorsanız nereye başvurulur: hakem heyeti, mahkeme, banka itirazı
Satın alma yapıldıysa cayma hakkı ve iade süreci
Para iadesi hedefleniyorsa ilk soru şudur: Satın alma mesafeli satış mı (internet, uygulama, telefon) yoksa mağazadan mı yapıldı? Mesafeli satışlarda tüketicinin çoğu durumda 14 gün içinde cayma hakkı vardır. Cayma bildirimi yapıldığında satıcı, teslimat masrafları dahil ödemeleri kural olarak 14 gün içinde iade eder. Satıcının iade sürecini “inceleme” gerekçesiyle uzatması her zaman haklı sayılmaz. Uygulamada en güvenli yol, cayma bildiriminizi yazılı iz bırakacak şekilde iletmek ve aynı gün ekran görüntülerini saklamaktır.
Mağazadan yapılan alışverişte ise “cayma” mantığı otomatik işlemez. İade, çoğunlukla satıcının iade politikası veya ürünün ayıplı çıkması gibi tüketici hukuku yolları üzerinden yürür. Sahte indirim iddiasında satın alma yaptıysanız, iade talebinizi “yanıltıcı kampanya ile satış” çerçevesinde yazılılaştırmak, sonradan ispatı kolaylaştırır.
Tüketici Hakem Heyeti başvurusu için gereken belgeler
2026 yılında tüketici uyuşmazlıklarında 186.000 TL’ye kadar olan talepler için temel yol genellikle Tüketici Hakem Heyeti başvurusudur. Güncel parasal sınır duyurusunu, 2026 yılı parasal değerleri başlığında yayımlanan resmi bilgilendirmeden doğrulayabilirsiniz: Tüketici hakem heyetlerine başvurularda 2026 yılı parasal değerleri.
Başvuruda en çok işinize yarayan belgeler şunlardır: fatura veya sipariş özeti, ödeme dekontu/ekstresi, ürün sayfası ve kampanya görseli, sepet ve ödeme adımı görüntüleri, satıcıyla yazışmalar, varsa iade talebiniz ve satıcının cevabı. Talebinizi net kurun: “X TL iade”, “bedel iadesi ve varsa kargo/masraf iadesi” gibi.
Kredi kartı ile ödemede chargeback ve itiraz kanalları
Kredi kartıyla ödediyseniz, tüketici hukuku yollarına ek olarak bankanız üzerinden işlem itirazı (chargeback) seçeneğini de düşünebilirsiniz. Bu yol, özellikle “iade yapıldı denildi ama ücret gelmedi”, “sipariş iptal edildi ama tahsilat iade edilmedi” gibi net senaryolarda işe yarar.
Süreler ve koşullar kart kuruluşu ve bankaya göre değişir. Bu yüzden beklemeden bankanızın itiraz kanalına başvurun. Başvuruda kampanya vaadini, sepet-ödeme tutarsızlığını ve satıcıyla yazışmaları dosya halinde sunun. Mahkemeye gidecek bir uyuşmazlıkta ise birçok tüketici davası bakımından dava şartı arabuluculuk da gündeme gelir. Çerçeveyi görmek için Adalet Bakanlığı’nın açıklamasına bakabilirsiniz: tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk.
Sahte indirimde satıcıya uygulanabilecek yaptırımlar ve örnek şikâyet metni
Reklam durdurma, düzeltme ve idari para cezası türleri
Sahte indirim (gölge fiyat) tespiti, “yanıltıcı reklam” ve “haksız ticari uygulama” kapsamında değerlendirildiğinde satıcı açısından risk yalnızca itibar kaybı değildir. Reklam Kurulu incelemesi sonunda, olaya göre bir veya birden fazla idari yaptırım gündeme gelebilir.
Uygulamada en sık karşılaşılan yaptırımlar şunlardır:
- Reklamın durdurulması: İndirim kampanyasının, banner’ın, ürün sayfasındaki “%X indirim” anlatımının veya ilgili tanıtımın yayından kaldırılması istenir.
- Aynı yöntemle düzeltme: Yanlış fiyat algısını oluşturan mesajın, tüketiciyi aydınlatacak şekilde düzeltilmesi talep edilebilir.
- İdari para cezası: Yanıltıcı indirim iddiası ispatlanırsa, durdurma/düzeltmeye ek olarak idari para cezası uygulanabilir.
- Tedbiren durdurma: Gerekli görülürse, karar kesinleşmeden önce de belirli süreyle tedbiren durdurma kararı verilebilir.
- Dijital mecrada erişime ilişkin tedbirler: Bazı durumlarda aykırı reklamın yer aldığı sayfa/bölüm için erişimle ilgili kararlar da gündeme gelebilir.
Burada önemli nokta şu: “Sonradan düzelttik” demek çoğu zaman sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu yüzden şikâyetinizde, reklamın görüldüğü tarih ve fiyat akışı net olmalıdır.
Kısa şikâyet dilekçesi örneği (kopyala-yapıştır)
Aşağıdaki metni e-Devlet başvuru alanına uyarlayabilirsiniz:
Konu: Sahte indirim (gölge fiyat) nedeniyle yanıltıcı indirimli satış reklamı şikâyeti
Şikâyet edilen: [Firma/Satıcı adı] (varsa vergi unvanı)
Reklamın yayımlandığı yer: [Site/uygulama/pazar yeri/mağaza]
Ürün: [Marka-model, ürün adı, varyant: renk/beden/paket]
Link: [URL]
Reklamın görüldüğü tarih-saat: [GG.AA.YYYY, saat]İlgili mecrada ürün için “[eski fiyat] TL üzeri çizili, [indirimli fiyat] TL” ve “[indirim oranı]” şeklinde indirimli satış reklamı yapılmıştır. Ancak ürünün fiyat geçmişi ve sepet/ödeme adımı kontrollerimde, indirimden önceki fiyatın gerçeği yansıtmadığı ve tüketicide gerçeğe aykırı indirim algısı oluşturduğu kanaatine vardım.
Talep: Aykırı reklamın incelenerek gerekli idari yaptırımların uygulanmasını arz ederim.
Ekler: Kampanya görseli, ürün sayfası ekran görüntüsü, sepet ekranı, ödeme adımı, varsa sipariş özeti/fatura.
