Hacizde yediemin ücreti, icra dairesinin muhafaza altına aldığı malın depoda ya da güvenli bir yerde korunması için doğan saklama gideridir. Muhafaza avansı çoğu dosyada alacaklıdan peşin alınır; depoya taşıma, çekici, hamaliye gibi kalemler de bu avansla karşılanır. Dosyaya para girdiğinde giderler borçluya yüklenir ve genellikle satış bedelinden veya ilk tahsilattan ödenir; alacaklı da yaptığı ödemeyi dosyadan mahsup eder. Borçlu malı teslim almak istediğinde, biriken muhafaza gideri kapanmadan teslim işlemi yapılmayabilir; bu yüzden tutanak ve gün hesabı önemlidir. En çok sorun çıkaran nokta, satış ya da teslim geciktikçe ücretin sessizce büyümesidir.
Yediemin ücreti sorumluluğu: peşin avans ve nihai yük kime ait?
Alacaklının yatırdığı masraf avansı neyi karşılar?
Haciz sırasında “yediemin ücreti” çoğu zaman dosyada ilk görünen kalemdir. Çünkü icra dairesi, yapılmasını talep edilen işlemin giderini baştan ister. Genel kural şudur: Alacaklı, talep ettiği işlemlerin masrafını avans olarak peşinen yatırır. Bu çerçevede masraf avansı; haczedilen malın muhafazası için yediemin deposu/otopark bedeli, teslim-tesellüm ve muhafaza organizasyonu, gerektiğinde taşıma gibi kalemleri karşılamak üzere kullanılır.
Pratikte icra müdürlüğü, haciz ve muhafaza işlemi ilerlemeden önce “yatırılması gereken masraf”ı alacaklıya bildirir. Avans yatırılmazsa muhafaza fiilen yapılamaz ya da işlem sürüncemede kalır. Bu da ücretin kimin “başta” ödediğini netleştirir: çoğu dosyada ilk ödeme alacaklıdan çıkar.
Yargılama ve takip gideri olarak kime yüklenir?
Peşin avansı alacaklı yatırsa da, nihai yük kural olarak borçluya gider. Yediemin ücreti ve muhafaza giderleri, icra hukukunda takip gideri niteliğindedir. Dosyaya para girdiğinde öncelikle “ortak masraflar” satış tutarından alınır; kalan tutar alacak ve fer’ilerine gider.
Bu yüzden alacaklı, yatırdığı avansı çoğu zaman tahsilattan mahsup eder. Ancak satış bedeli veya tahsilat yetersizse, alacaklı yaptığı avansın tamamını geri alamayabilir. Bu da “nihai yük borçluda” kuralının her dosyada ekonomik olarak aynı sonucu vermemesine yol açar.
Haksız haciz ve alacaklı kusuru istisnaları
Her durumda faturanın borçluya kalacağını söylemek doğru olmaz. Özellikle ihtiyati hacizde alacaklı haksız çıkarsa, borçlunun ve üçüncü kişilerin uğradığı zararlardan sorumluluk ve teminat rejimi devreye girer. Benzer şekilde, açık bir alacaklı kusuru varsa ya da haczin haksız olduğu tespit edilirse, yediemin ücreti dahil bazı giderler “zarar” kalemi olarak alacaklıya yöneltilebilir.
Bu ayrımların dayanağı ve kavramlar için İcra ve İflas Kanunu metnindeki takip masrafları ve ihtiyati haciz hükümlerine bakmak, somut dosyada doğru değerlendirme yapmayı kolaylaştırır.
Yediemin ücret kalemleri: muhafaza, otopark ve yan hizmetler
Muhafaza ücreti hangi süre için işler?
Yediemin ücretinin ana gövdesi muhafaza (depolama/otopark) ücretidir. Haczedilen mal, icra dairesinin kararıyla yediemine teslim edildiği andan itibaren ücret işlemeye başlar. Ücretin bittiği an ise genelde malın yedieminden çıkışıyla netleşir: borçluya iade, alıcıya teslim, başka bir depoya nakil veya muhafazanın kaldırılması gibi.
Araçlar için bu kalem çoğu zaman “otopark ücreti” diye anılır. Ev eşyası, ticari emtia, makineler gibi mallarda ise “depo muhafaza bedeli” olarak çıkar. Lisanslı yediemin depolarında ve özel depo/garajlarda uygulanacak ücretlerin dayanağı, ilgili ücret tarifesidir.
Bazı mallar “özellik arz eden” nitelikte olabilir (örneğin özel saklama şartı, güvenlik, hacim). Bu tür durumlarda icra dairesi piyasa koşullarını dikkate alarak ücret konusunda takdir kullanabilir.
Çekici, nakliye, çilingir, hamaliye masrafları
Muhafaza dışında en sık çıkan kalemler şunlardır: çekici ve nakliye, çilingir, hamaliye ve benzeri taşıma-işçilik giderleri. Bu giderler, “mal depoya girebilsin” diye gerçekten yapılmış olmalıdır. Ayrıca dosyada tutanak ve belgeyle izlenebilir olmalı, icra müdürlüğünün işlemine dayanmalı ve tarifedeki “diğer hizmetler” mantığıyla uyumlu olmalıdır.
Depolama dışında istenen kalemlere dikkat
Uygulamada bazı otopark ve depolar, muhafaza dışında farklı adlarla ek bedeller talep edebiliyor. Her ek kalem otomatik olarak kabul edilmemeli. Özellikle şu tip taleplerde dosya uyumunu kontrol etmek gerekir:
- “Giriş-çıkış işlem bedeli”, “dosya açılış bedeli”
- “Güvenlik”, “nöbet”, “kamera bedeli” gibi başlığı belirsiz ücretler
- “Park yeri ayırma”, “yer işgali” gibi muhafaza ücretiyle çakışan kalemler
En sağlıklı yaklaşım, yedieminden kalem kalem döküm istemek ve talep edilen her bedelin hangi işlem nedeniyle doğduğunu, hangi belgeye dayandığını ve tarifedeki karşılığını netleştirmektir.
Muhafaza ücreti nasıl hesaplanır ve hangi tarife uygulanır?
Lisanslı yediemin ile özel otopark ayrımı
2026 itibarıyla icra dairelerince muhafaza altına alınan mallarda uygulanacak temel metin, Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği Ücret Tarifesi. Bu tarife; hem lisanslı yediemin depolarında hem de icra dosyası kapsamında kullanılan özel depo ve garajlarda muhafaza edilen malları kapsar.
Uygulamada en kritik ayrım şudur: Bir yerde lisanslı yediemin deposu henüz faaliyete geçmemişse, o mahaldeki muhafaza işlemlerinde ücret hesabı Ek-1 tablodaki muhafaza ücretinin %80’i üzerinden yapılır. Ayrıca Ek-1’de yer alan çekici, nakliye, hamaliye ve çilingir hizmetlerine ilişkin bazı kalemlerin, lisanslı depo bulunmayan mahallerde aynı şekilde uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
Ücretin başlangıç tarihi ve süre hesabı
Muhafaza ücretinde başlangıç tarihi, çoğu tartışmanın çıktığı yerdir. Tarife açık şekilde, başlangıcın malın depoya teslim tarihi olduğunu söyler.
Süre hesabında da önemli bir detay var: muhafazanın sona erdiği gün (malın depodan çıktığı gün) ücret hesabına dahil edilmez. Bu yüzden teslim-tesellüm tutanağındaki tarih ve saatler, borçlu malı teslim alırken istenecek toplam tutarı doğrudan etkiler.
6 ay 180 gün azami had uygulaması
Tarifede iki ayrı “sınır” mantığı var. İlki, altı aydan sonraki dönem için muhafaza ücretinin yarı oranında uygulanmasıdır. Uygulamada bu eşik sıkça “180 gün” diye anılır; pratik bir karşılık olsa da dosyada en sağlıklısı teslim tarihinden itibaren altı ayın dolduğu tarihi esas almaktır.
İkincisi ise azami had. Muhafaza süresi sonunda hesaplanacak toplam muhafaza ücreti, kural olarak malın muhammen bedelinin %30’unu aşamaz. Muhammen bedel 60.000 TL’yi geçiyorsa, 60.000 TL’yi aşan kısım yönünden ayrıca %20’lik üst sınır uygulanır. Bu tavanlar, uzun süre depoda kalan mallarda “biriken ücretin nereye kadar çıkabileceğini” sınırlayan ana güvencedir.
Borçlu malı teslim alırken hangi ödemeler istenir, ödemezse teslim olur mu?
Teslim için icra dosyasından istenen yazı ve onaylar
Borçlu, haczedilen malı yedieminden “ben malın sahibiyim” diyerek tek başına teslim alamaz. Yediemin, teslimi ancak icra müdürlüğünün yazısı/kararı ile yapar. Uygulamada bu belge çoğu zaman “teslim müzekkeresi” ya da “muhafazanın kaldırılması ve teslim” içerikli yazıdır.
Teslim günü genelde şu kontroller istenir: teslim alacak kişinin kimliği, vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa vekaletname, malın dosyadaki tanımı ile depodaki malın eşleşmesi. Ardından yediemin “çıkış makbuzu” düzenler ve teslim bu kayıtla tamamlanır.
Minimum ödeme paketi: hangi kalemler birlikte istenir?
Borçlu malı teslim alırken en sık istenen “minimum paket” şunlardan oluşur:
- Biriken muhafaza (depo/otopark) ücreti: Depoya teslim tarihinden çıkış tarihine kadar hesaplanır.
- Dosyada onaylı yan giderler: Örneğin çekici, nakliye, çilingir, hamaliye gibi gerçekten yapılmış ve tutanağa bağlanmış masraflar.
- Tarifeye uygun hesap: Lisanslı yediemin ücretleri, ilgili Ücret Tarifesi üzerinden belirlenir.
“Ödemezse teslim olur mu?” sorusunun pratik cevabı çoğu dosyada hayır. Çünkü borçlu malı fiilen geri almak istiyorsa, biriken muhafaza gideri kapanmadan yediemin teslimde çekimser kalır ve icra müdürlüğü de genellikle bu giderlerin kapatılmasını ister. Bazı durumlarda ödeme satıştan karşılanacak şekilde süreç satışa yönlendirilebilir, ama bu borçlu için teslim anlamına gelmez.
Ödeme belgesi: makbuz, dekont, fatura alma
Ödeme kime yapıldıysa belgesi de ona göre alınmalı. İcra veznesine ödeme yapıldıysa tahsilat makbuzu; yediemine doğrudan ödeme yapıldıysa fatura ve mümkünse banka dekontu talep edin. Ayrıca kalem kalem ücret dökümü istemek, sonradan “fazla tahsilat” tartışmalarında en güçlü kontroldür.
Araç ve diğer mallar satılırsa yediemin ücreti satış bedelinden nasıl tahsil edilir?
Satış masrafları sıralamasında muhafaza gideri
Haczedilen araç veya diğer taşınır mal satıldığında, yediemin (muhafaza) ücreti çoğu dosyada “alacaklıya ödenecek bir kalem” gibi değil, satışın zorunlu gideri gibi ele alınır. Uygulamadaki temel mantık şudur: Satış bedelinden önce ortak masraflar alınır, kalan para alacaklılara paylaştırılır. Yediemin ücreti de, hacizden satışa kadar malın korunması için yapılan bir gider olduğundan bu “ortak masraflar” içinde değerlendirilir.
Birden fazla alacaklı varsa icra dairesi, satış bedelini doğrudan tek alacaklıya ödemek yerine masrafları düştükten sonra sıra cetveli ve paylaştırma sürecine göre hareket eder. Rehin, kamu alacağı veya rüçhanlı alacak tartışması olsa bile, muhafaza ve satış masrafları genelde en başta karşılanır.
Satış bedeli yetmezse kalan ücret kime kalır?
Satış bedeli, yediemin ücreti dahil masrafları ve alacakları tamamen karşılamaya yetmeyebilir. Bu durumda “önce masraf” kuralı nedeniyle yediemin ücreti mümkün olduğu kadar satıştan ödenir, ancak bedel yine de yetmezse kalan kısım dosyada açık kalır.
Hukuken bu tür muhafaza giderleri nihai olarak borçluya yüklenir. Fakat pratikte borçludan tahsil imkanı yoksa, alacaklının başta yatırdığı masraf avansının bir bölümü fiilen alacaklı üzerinde kalabilir. Bu, özellikle düşük muhammen bedelli araçlarda ve uzun süre depoda kalan mallarda sık görülen bir risk.
Haczin düşmesi veya kaldırılması halinde sonuç
Haciz düşerse (örneğin satış talebi süresinde yapılmadığı veya gerekli giderler tamamlanmadığı için) ya da haciz kaldırılırsa (borcun ödenmesi, şikayet kabulü, haczin fekki gibi), malın yedieminde kalmasının dayanağı ortadan kalkar. Ancak bu, geçmişe dönük ücreti kendiliğinden silmez. Mal depodan çıkana kadar geçen süre için muhafaza ücreti işler ve icra dosyası genellikle teslim için bu giderlerin kapatılmasını ister.
Özetle: Haciz kalksa bile, o ana kadar doğmuş yediemin ücreti dosyada bir gider olarak durur. Haksız haciz veya alacaklı kusuru gibi istisnai hallerde ise sorumluluk tartışması ayrıca değerlendirilir.
Yediemin ücreti fahişse itiraz ve şikayet yolları nelerdir?
İcra müdürlüğüne başvuru ve ücretin denetlenmesi
Yediemin ücreti “fahiş” görünüyorsa ilk durak, çoğu zaman icra dairesidir. Çünkü teslim ve satış aşamasında hangi tutarın dosyadan ödeneceğini fiilen icra müdürlüğü belirler. En pratik yol; dosyaya verilecek kısa bir dilekçeyle ücretin tarifeye göre yeniden hesaplanmasını, hangi tarihten hangi tarihe kadar ücret yürütüldüğünün ve hangi yan giderlerin (çekici, nakliye gibi) dayanağının dosyaya alınmasını istemektir.
İcra müdürlüğünün yaptığı hesap veya işlem kanuna aykırıysa ya da olaya uygun değilse, icra mahkemesine şikayet gündeme gelir. Şikayet süresi kural olarak, işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gündür.
Yedieminin ücreti ayrı icra takibiyle isteyip isteyemeyeceği
Uygulamada yediemin bazen ücretini tahsil için ayrı bir icra takibi başlatabiliyor. Ancak denetim metinlerinde ve yargı uygulamasında, yedieminlik ücretinin takip masrafı niteliğinde olduğu; bu yüzden kuralen muhafaza tedbirinin uygulandığı asıl icra dosyası içinde talep edilmesi gerektiği vurgulanır.
Bununla birlikte ayrı takip açılmış ve süreç kesinleşmişse, satış bedelinden ödeme yapılırken öncelik, tavan ücret ve sıra cetveli gibi konular ayrıca tartışma konusu olur. Bu alandaki farklı uygulamaları gidermek için idarenin genel yazı düzeyinde yönlendirmeler yaptığı ve paylaştırmada sıra cetvelinin önemini özellikle hatırlattığı görülür.
Delil olarak sözleşme, tutanak ve ücret dökümü talebi
İtirazın “somut” olması gerekir. Bu yüzden yedieminden ve icra dosyasından şu belgeleri istemek işe yarar: giriş makbuzu ve teslim tutanağı, varsa çıkış makbuzu, kalem kalem ücret dökümü (kaç gün, hangi tarife bölgesi), yan giderlerin fatura/onarım/tutanak dayanakları. Özellikle 6 ay sonrası indirim ve azami had gibi sınırların uygulanıp uygulanmadığı, bu döküm üzerinden kontrol edilir.
